DoCoMoMo Listesindeki Modern Mimarlık Mirası Çukobirlik İçin Yıkım Uyarısı
Mimarlar Odası’ndan Sert Tepki: Çukobirlik Adana’nın Belleğidir, Yıkılamaz
Çukobirlik Yıkımı Kent Kimliğine Darbe Olur
Adana’nın Simgesi Çukobirlik İçin Koruma Çağrısı
Modern Mimarlık Mirası Tehlikede: Çukobirlik Yok Edilmemeli
TMMOB Mimarlar Odası Adana Şubesi, DoCoMoMo Türkiye listesinde yer alan Çukobirlik Genel Müdürlük Binası’nın yıkılmasının kent kimliği ve belleği açısından telafisi güç bir kayıp olacağını belirterek yetkililere koruma ve yeniden işlevlendirme çağrısında bulundu.
“Çukobirlik Bir Yapı Değil, Kent Hafızasıdır”
Türk Mühendis ve Mimar Odaları Birliği (TMMOB) Mimarlar Odası Adana Şube Yönetim Kurulu, Adana’nın simge yapılarından Çukobirlik Genel Müdürlük Binası’nın yıkılacak olmasına ilişkin yazılı bir açıklama yaptı. Açıklamada, söz konusu yapının yıkımının kent kimliğine, kamusal mekân bilincine ve Adana’nın kolektif hafızasına ağır bir darbe vuracağı vurgulandı.
“Simgesel Bir Değeri Temsil Ediyor”
Mimarlar Odası Adana Şube Başkanı Canan Aksu, yapıların yalnızca fiziksel varlıklar olmadığını belirterek, Çukobirlik yerleşkesinin Adana’nın üretim kültürüne ve toplumsal hafızasına tanıklık ettiğini ifade etti.
Aksu, “Bu yapı binlerce insanın emeğini, alın terini ve Adana’nın üretici kimliğini temsil eden simgesel bir değerdir. Uzun yıllar istihdam sağlayan ve kentin sosyal-ekonomik yaşamında önemli rol oynayan bu yapının ortadan kaldırılması, Adana’nın belleğinin silinmesi anlamına gelir” dedi.
DoCoMoMo Türkiye Listesinde Yer Alıyor
Açıklamada, Çukobirlik Genel Müdürlük Binası ve Misafirhanesi’nin 2019 yılında DoCoMoMo Türkiye (Türkiye Modern Mimarlık Mirasını Belgeleme ve Koruma Çalışma Grubu) tarafından modern mimarlık mirası envanterine alındığı hatırlatıldı.
Bu kaydın, yapının 20. yüzyıl modern mimarlık mirası içindeki yerini bilimsel ve akademik olarak belgelediği belirtilirken, yapının yalnızca yerel değil; ulusal ve uluslararası ölçekte korunması gereken bir kültürel miras olduğu vurgulandı. Yıkım yerine, mimari ve tarihsel değerleri gözeten alternatif çözümler üretilmesi gerektiğinin altı çizildi.
“Kamusal Referans Noktasıdır”
Çukobirlik binasının, 1974–1976 yıllarında projelendirildiği, 1976–1978 yılları arasında inşa edildiği, tasarımının SEY A.Ş. Mimarlık ekibinden Betül Sipahioğlu’na, proje yürütücülüğünün ise Dr. Yalçın Tezcan’a ait olduğu hatırlatıldı.
Aksu, yapının Türkiye’de çok katlı betonarme modern mimarlığın nitelikli örneklerinden biri olduğunu belirterek, mimari özelliklerinin yanı sıra Adana’nın sosyo-ekonomik gelişimindeki rolü ve kent siluetindeki konumuyla da önemli bir kamusal referans noktası olduğunu ifade etti.
Döneminde 21 katlı yapısıyla Adana’nın en yüksek binası olan Çukobirlik’in, tarım ve tekstil tarihine de ışık tuttuğu vurgulandı.
“Yıkım Değil, Kamusal Dönüşüm”
Kentlerin ancak geçmişlerini koruyabildikleri ölçüde güçlü bir gelecek kurabileceklerini belirten Canan Aksu, “Hafızasını kaybeden kentler, geleceğini de sağlıklı biçimde inşa edemez” dedi.
TMMOB Mimarlar Odası Adana Şubesi olarak yıkım yerine kamusal yararı esas alan bir dönüşüm savunduklarını dile getiren Aksu, Çukobirlik yerleşkesinin kültür-sanat merkezi, fuar ve kongre alanı ya da halkın kullanımına açık bir kamusal mekân olarak yeniden işlevlendirilebileceğini ifade etti.
“Adana’nın Belleğinde Yaşatılmalı”
Açıklama, şu çağrıyla sona erdi:
“Yıkım ve rant odaklı değil; koruma, dönüştürme ve yaşatma odaklı bir kentleşme anlayışıyla tüm yetkilileri kentin tarihine, belleğine ve ortak geleceğine sahip çıkmaya davet ediyoruz. Çukobirlik binası yıkılmamalı; büyük şehir Adana’nın belleğinde yaşamaya devam etmelidir.”
